De federale regering wil een Consumentenombudsdienst Bouw (COD Bouw) oprichten omdat bouwgeschillen vaak technisch, duur en tijdrovend zijn en zelfs de voortgang van een werf kunnen verstoren. Het initiatief past in het federale regeerakkoord 2025–2029 en bouwt voort op een engagementsverklaring die Bouwunie en andere sectororganisaties al in maart 2024 ondertekenden.
Nu is de behandeling versnipperd: voor technische geschillen kan een consument naar de Verzoeningscommissie Bouw, voor andere geschillen naar de algemene Consumentenombudsdienst, of rechtstreeks naar de rechtbank. De COD Bouw moet voortaan het centrale aanspreekpunt voor consumentengeschillen in de bouwsector worden.
Hoe zou een klacht verlopen?
Een consument dient een dossier in bij de COD Bouw. Zodra het volledig is, wordt de betrokken bouwonderneming gecontacteerd en krijgt ook de aannemer de kans zijn versie van de feiten te geven. Vervolgens probeert de ombudsdienst een oplossing te vinden, rekening houdend met:
- de wetgeving;
- redelijkheid en billijkheid;
- de argumenten van beide partijen.
Het streven is om het dossier binnen 90 dagen af te handelen. Bij voorkeur eindigt het in een minnelijke regeling. Lukt dat niet, dan kan de COD Bouw een aanbeveling formuleren over hoe het geschil volgens haar opgelost kan worden.
Belangrijk daarbij: zo'n aanbeveling is in principe iets anders dan een rechterlijke uitspraak. De ombudsdienst is vooral bedoeld om partijen tot een oplossing te brengen en zo een rechtszaak te vermijden.
Wat betekent dit voor aannemers?
Voor een aannemer kan dit juist een voordeel zijn. Een ontevreden particuliere klant krijgt een laagdrempelig alternatief voor onmiddellijk procederen. Daardoor kunnen sommige conflicten sneller, goedkoper en zonder rechtbank worden opgelost.
Bouwunie staat daarom achter het principe, maar waarschuwt voor een onevenwichtige regeling. Een belangrijk discussiepunt is wie de kosten draagt. Bouwunie wil niet dat aannemers automatisch opdraaien voor de kosten zodra een consument een klacht indient. Ze pleit ervoor dat ook de consument een bijdrage betaalt. Dat zou volgens Bouwunie lichtzinnige of ongegronde klachten helpen voorkomen.
Een belangrijke nuance
Dit gaat over consumenten. Het is dus in de eerste plaats relevant voor geschillen tussen een professionele bouwonderneming en een particuliere bouwheer/verbouwer. Geschillen tussen twee ondernemingen — bijvoorbeeld een aannemer en zijn leverancier van bouwmaterialen of diamantgereedschap — vallen niet automatisch onder zo'n consumentenombudsdienst.
De geplande startdatum is 1 januari 2027. Omdat de concrete regeling nog in ontwikkeling is, kunnen zaken zoals bevoegdheid, kostprijs, procedure en de precieze verhouding tot de bestaande Verzoeningscommissie Bouw nog verder worden uitgewerkt.
In één zin: de COD Bouw moet vanaf 2027 de centrale, laagdrempelige tussenstap worden tussen een ontevreden particuliere (ver)bouwer en een gerechtelijke procedure, waarbij men eerst probeert het geschil minnelijk op te lossen.
Vanaf 1 januari 2027 één duidelijke bemiddelingsinstantie voor consumentengeschillen in de bouw